Editörün SeçimiMeydanSağlık

Psikoloji Tarihinin En Sansasyonel Deneyi: Milgram’ın İtaat Deneyi

0

Milgram’ın amacı şu sorulara cevap bulmaktır:

Bir insana yetki verildiğinde ne kadar ileriye gidebilir? İnsan nereye kadar itaat edebilir? İnsan vicdanı güvenilir midir? Tarih boyunca insanlar savaşlarda birbirini öldürdü. Peki bir insan nasıl oluyor da başka bir insanı bu kadar rahat öldürüyor? İnsanlar savaşta komutanların emirlerine karşı gelmeksizin koşulsuz itaat ediyor. Peki neden? Milgram bu sorulara cevap vermek için bir deney gerçekleştiriyor.

Milgram Kimdir?

Stanley Milgram, Queens Collage’da Siyasal Bilimler okudu. Kendi çabalarıyla hazırlanarak psikoloji derslerini aldı. Sınavlardaki başarısı üzerine Harvard’ın Özel Öğrenciler Dairesi aracılığıyla okula kabul edildi. Milgram, 1963’te Journal of Abnormal and Social Psychology’de ”İtaatin Davranışsal Açıdan İncelenmesi” adıyla ilk kez yayınlanan itaat deneyleri sayesinde kısa sürede başarı kazandı. Ona ilham veren şey Nazilerin Yahudi katliamıydı. Nasıl olur da sıradan insanların ve askerlerin Adolf Hitler’e bu şekilde gözü kapalı itaat edebildiklerini merak ediyordu. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra itaat ve uyum kavramları sorgulanabilecek merak konuları içerisinde yer almaya başladı.

Milgram

Milgram Deneyi

Milgram deneyi, farklı yaş ve meslek gruplarından insanların katılımıyla gerçekleştirdi. Deneklere, öğretmen ve öğrenci olmak üzere iki gruba ayrılacakları ve deneyin cezanın öğrenme üzerindeki etkisini ölçeceği söylendi. Denekler ayrı odalara yerleştirildi. Öğretmen ile öğrenci arasındaki iletişim sadece ses yoluyla sağlandı. Öğretmenin önüne öğrenci üzerine elektrik uygulayabileceği bir düzenek yerleştirildi. Öğretmenin öğrenciye yönelttiği her soruda, yanlış cevap verildiği takdirde öğrenciye öğretmen tarafından 15 volttan başlamak üzere elektrik verildi. Yanlış sayısı arttıkça verilen şokun enerjisi de arttırıldı.

Milgram

Deney sırasında öğretmene ses bandı dinletildi ancak bu söylenmedi. Verilen elektrik şoku artırıldıkça banttan öğrencinin önce bağırma sesi daha sonra ise ağlama sesi dinletildi. Buna rağmen denekler elektrik vermeye devam etti. Deneyi bırakmak isteyenler ya da durumdan rahatsız olanlar olduysa da yanlarında bulunan gözlemcinin devam etmelerini söylemesi üzerine deneyi bırakmadılar. İşin ilginç yanı gözlemcilerin denekler üzerine tehdit oluşturmamasıydı. Deneye devam etmeleri söyleniyor ancak, etmedikleri takdirde uygulanacak herhangi bir yaptırımdan bahsetmiyorlardı. Denekler verilen elektriği sürekli arttırdı. Artan elektrik şokuyla birlikte öğrencinin yalvarma sesi dinletildi. Buna rağmen devam eden deneklere bir sonraki aşamada aniden kesilen öğrenci sesi dinletildi. Bu olanlar denekleri durdurmaya yetmedi ve %65’i deneye devam etti.

Milgram Deneyi

Milgram deney sonuçlarını şöyle değerlendirdi; “Sadece görevlerini yapan, kendi başlarına vahşi işlere kalkışmayan sıradan insanlar, korkunç bir yok etme işleminin bir parçası olabiliyorlar. Ek olarak, yaptıkları işin yıkıcı sonuçlarını apaçık görmelerine rağmen, temel ahlaki değerleriyle çelişen bu görevlerde pek az kişinin otoriteyi reddetme potansiyeli olduğu görüldü.”

You may also like

Editörün Seçimi

Altın Oran Nedir?

Mükemmeliyet ölçüsü olarak kullanılan altın oran Antik Yunan döneminden beri kullanılıyor. Peki, altın oran nedir? Altın oran, özellikle matematik ve sanatta, bir bütünün ...
Editörün Seçimi

İmaj her şey midir? Halo Etkisi

Birinci Dünya Savaşı’nın patlak verdiği sıralarda Amerikalı araştırmacı ve psikolog Edward Thorndike, komutanların kendilerine bağlı olan askerleri ile ilgili bir araştırma yaptı. Ve ...